Özel üretim, organizasyon, tadilat, yazılım projesi gibi işlerde müşteriden işe başlamadan önce avans veya kapora almak yaygındır. Müşteri çoğu zaman "ödediğim paranın faturasını kesin" der. Bu rehber avans için fatura gerekip gerekmediğini, kesilirse sonra nasıl mahsup edileceğini anlatır.
Kısa cevap
- Zorunlu değil: Avans tahsili tek başına KDV'yi doğurmaz (KDV Kanunu md. 10/a). Fatura, mal teslim edildiğinde veya hizmet tamamlandığında kesilir; avans o faturaya dahil edilir.
- Avansı belgelemek için: Banka dekontu veya tahsilat makbuzu yeterlidir.
- Kesmek isterseniz: Avans faturası kesilebilir. Ancak teslimden önce fatura verilirse, faturadaki tutarla sınırlı olarak KDV fatura anında doğar (md. 10/b). O ayın KDV beyanına girer.
Hangi yolu seçmeli?
| Avans faturası kesmemek | Avans faturası kesmek | |
|---|---|---|
| KDV ne zaman ödenir? | Teslim/hizmet ayında | Avans faturası ayında (o kısım için) |
| Belge sayısı | Tek fatura | Avans faturası + kalan için asıl fatura |
| İş iptal olursa | Yalnız para iadesi, vergi etkisi yok | İptal veya iade belgesi gerekir |
| Kimin işine gelir? | Satıcı (KDV erken ödenmez) | KDV'yi erken indirmek isteyen işletme alıcı |
Avans faturasını e-Arşiv Portal'da kesmek
- Belge İşlemleri › e-Arşiv Fatura (İnteraktif) Oluştur ekranını açın; Fatura Tipi = SATIŞ.
- Satıra işin adını ve avans olduğunu yazın: "Mutfak dolabı imalatı — sipariş avansı".
- Tutar: alınan avansın KDV hariç karşılığı. Avans KDV dahil alındıysa KDV'yi içinden ayırın (KDV dahil tutardan KDV hariç tutarı bulma).
- KDV oranı: işin normal oranı. Avans faturası KDV'siz kesilmez.
- Not alanına sipariş/sözleşme tarihini yazın, Oluştur › GİB İmza.
İş bitince: asıl faturada avansı mahsup etmek
- Asıl fatura işin kalan kısmı için kesilir: toplam bedel − avans faturasında faturalanan matrah.
- Satır açıklamasına toplam bedeli ve düşülen avansı yazın: "Toplam iş bedeli X TL, … no.lu avans faturasıyla faturalanan Y TL düşülmüştür".
- Not alanına avans faturasının tarih ve numarasını yazın.
Kapora iade edilirse
- Avans faturası kesilmediyse: Parayı iade edin, dekontu saklayın. KDV etkisi yoktur.
- Avans faturası kesildiyse ve iptal süresi içindeyseniz: Faturayı iptal edin (iptal rehberi).
- Süre geçtiyse: İşlemden vazgeçme KDV Kanunu md. 35 kapsamında düzeltilir. Alıcı işletmeyse size iade faturası keser; bireysel müşteride nasıl belgeleneceğini mali müşavirinizle belirleyin.
- Kapora müşteri caydığı için sizde kaldıysa: Bu tutarın vergisel niteliği ayrı değerlendirilir; mali müşavirinize danışın.
Tahsilat şekli
Fatura düzenleme yükümlülüğü olanların avans ve kapora tahsilatlarında, belirli tutarın üzerinde banka veya ödeme kuruluşu kullanma zorunluluğu vardır. Elden nakit kapora almadan önce güncel tutar sınırını muhasebecinize sorun.
Sık sorulan sorular
Avans faturasında Fatura Tipi olarak ne seçilir?
Normal SATIŞ tipi. Portalda ayrı bir avans tipi yoktur; avans olduğu açıklamada belirtilir.
Avansı aldıktan sonra fatura kesmem için süre işler mi?
Fatura düzenleme süresi ödemeye değil teslim veya hizmetin yapılmasına bağlıdır (VUK 231/5). Avans tahsili bu süreyi başlatmaz (fatura geç kesilirse ne olur).
Dövizle avans aldım, kur farkı doğar mı?
Avans tek başına KDV'nin konusu olmadığından, kur farkı teslim veya fatura sonrası tahsilatlar için hesaplanır (kur farkı rehberi).