Ücretsiz verilen her ürün vergisiz değildir. KDV açısından bir ürünü bedelsiz vermek çoğu durumda yine bir teslimdir ve KDV'si emsal bedel üzerinden hesaplanır. Ancak numune ve satışla birlikte verilen promosyon farklı kurallara tabidir. Bu rehber üçünü ayırır ve e-Arşiv Portal'da doğru girişi anlatır.
Kısa cevap
| Durum | KDV | Belge |
|---|---|---|
| Promosyon: satılan malın yanında, satışı artırmak için verilen ürün ("2 al 1 bedava", yanında hediye) | Ayrıca hesaplanmaz | Satış faturasında "promosyon ürünüdür" şerhiyle gösterilir |
| Numune: ticari teamüle uygun miktarda, satılamaz ibareli tanıtım ürünü | Şartlar sağlanırsa hesaplanmaz | Sevk irsaliyesiyle gönderilir |
| Hediye / bedelsiz teslim: satışla bağı olmayan, karşılıksız verilen ürün | Emsal bedel üzerinden hesaplanır | Fatura: emsal bedel + KDV, "bedelsiz teslimdir" notu |
| Personele verilen ürün (hediye, prim adıyla) | Teslim sayılır (KDV Kanunu md. 3/a) | Mali müşavirle belirlenir |
Promosyon: satışın parçası
KDV Genel Uygulama Tebliği (I/B-10.1) ve GİB özelgelerine göre satılan malın yanında, talebi artırmak amacıyla verilen ürün bedelsiz teslim sayılmaz. Promosyonun bedeli satılan ürünün fiyatının içindedir, ayrıca KDV hesaplanmaz.
- Faturada promosyon ürününü ayrı satırda gösterip açıklamaya "… ürünü ile birlikte verilen promosyon ürünüdür" yazın.
- Promosyon ürününün KDV oranı satılan ürününkinden yüksekse, alışta yüklenilen KDV'nin tamamı indirilemeyebilir; muhasebecinize bildirin.
- Satış personeline hedef karşılığı verilen ürün GİB tarafından promosyon sayılmamıştır; bu bir bedelsiz teslimdir.
Numune: şartları sağlamalı
Numunenin KDV'siz gönderilebilmesi için uygulamada aranan şartlar:
- Miktarı ticari teamüle uygun olmalı (deneme için yeterli, satış için değil),
- Üzerinde firma unvanı ve "numunedir, para ile satılamaz" ibaresi bulunmalı,
- Satışa konu edilmemeli.
Bu şartları taşımayan "numune" gönderimi bedelsiz teslim gibi değerlendirilir.
Hediye ve bedelsiz teslim: emsal bedel üzerinden KDV
KDV Kanunu md. 27'ye göre bedeli olmayan işlemlerde matrah emsal bedeldir (benzer malın normal satış bedeli). Faturaya "bedeli tahsil edilmeyecektir" yazmak bu sonucu değiştirmez. Hesaplanan KDV'yi siz beyan edip ödersiniz; bu KDV gelir veya kurumlar vergisinde gider olarak yazılamaz (md. 58).
e-Arşiv Portal'da bedelsiz fatura
- Belge İşlemleri › e-Arşiv Fatura (İnteraktif) Oluştur › Fatura Tipi = SATIŞ.
- Alıcı bilgileri: ürünü verdiğiniz kişi veya işletme.
- Satıra ürünü emsal bedeliyle girin ve normal KDV oranını seçin.
- Not alanına "Bedelsiz teslimdir; KDV emsal bedel üzerinden hesaplanmış olup bedel ve KDV alıcıdan tahsil edilmeyecektir" gibi bir açıklama yazın.
- Oluştur › GİB İmza.
Sık sorulan sorular
Fuarda dağıttığım kalem, ajanda gibi ürünler?
Firma logolu, düşük değerli reklam ürünleri ve bunların hangi belgeyle izleneceği muhasebe uygulamasına göre değişir; dağıtım listesi tutun ve mali müşavirinize danışın.
Müşteri bedelsiz faturadaki KDV'yi bana ödemek zorunda mı?
Hayır, bedelsiz teslimde bedel ve KDV alıcıdan tahsil edilmez. Faturadaki not bunu açıkça göstermelidir.
Satışla birlikte verilen ürünü faturaya hiç yazmasam?
Stok çıkışı belgesiz kalır; sayımda açık çıkar. Promosyon ürününü faturada 0 bedelli satırla ve promosyon şerhiyle göstermek kayıt bütünlüğü sağlar.