Geçici vergi, yıl içinde elde edilen kazanç üzerinden peşin ödenen ve yıllık beyannamede mahsup edilen bir vergidir. Temmuz–Eylül (3. dönem) beyanı ve ödemesi 17 Kasım'a kadar yapılır. Bu rehber kimlerin vereceğini, dönem sonunda neler yapılacağını ve son yıllarda değişen kuralları anlatır.
Kısa cevap
- Kimler verir: Ticari kazanç ve serbest meslek kazancı sahipleri ile kurumlar. Basit usul mükellefleri vermez.
- Ne zaman: Dönemi izleyen ikinci ayın 17'sine kadar; beyan ve ödeme aynı süre içindedir.
- 4. dönem geri geldi: 7338 sayılı Kanunla kaldırılan 4. dönem, 7566 sayılı Kanunla yeniden getirildi. "Son dönem verilmez" bilgisi artık geçerli değil.
- Mahsup: Yalnızca ödenmiş geçici vergi yıllık beyannamede mahsup edilir.
Beyan ve ödeme süreleri GİB duyurusuyla uzatılabilir (örneğin 2024'ün 3. dönemi uzatılmıştı). Uzatma varsaymadan planlayın, güncel duyuruları kontrol edin.
Beyandan önce: dönem sonu işlemleri
Geçici vergi matrahı, dönem sonuna kadarki kümülatif kazançtır; yani hasılattan giderleri düşmek yetmez:
- Eksik satış ve alış faturalarını kaydedin (faturaları kontrol etme).
- Dönem sonu stokunu belirleyin; bilanço esasında çoğu işletme için en çok fark yaratan kalem budur.
- Amortismanı dönem itibarıyla hesaplayın.
- Dövizli kalemleri dönem sonu değerlemesine tabi tutun; bu değerleme farkı için fatura kesilmez (değerleme ve kur farkı).
- Önceki dönemlerde ödenen geçici vergileri mahsup edin.
Matrahı olması gerekenden düşük göstermek sonradan gecikme faizi riski doğurur. Kanundaki eksik beyan haddini (GVK mük. md. 120) mali müşavirinizle kontrol edin.
Nereden verilir?
- Genel olarak e-Beyanname sisteminden (çoğunlukla mali müşavir aracılığıyla).
- Afyonkarahisar, Eskişehir, Kayseri, Kırıkkale ve Kırşehir'de Temmuz–Eylül 2026 dönemi için pilot olarak e-Beyan kullanılıyor. Önceki dönemler eski sistemde kalıyor.
- Ödemeyi Dijital Vergi Dairesi veya anlaşmalı bankalar üzerinden yapın; tahakkuk fişini saklayın.
Yıl sonunda mahsup ve iade
- Tahakkuk etmiş ama ödenmemiş geçici vergi mahsup edilemez.
- Mahsup sonrası kalan tutarın iadesi için kanundaki süre içinde yazılı talepte bulunulması gerekir; bu süre hak düşürücü olarak değerlendirilir. Süreyi mali müşavirinizle takip edin.
Sık sorulan sorular
Zarar ettim, beyanname verecek miyim?
Evet, mükellefseniz matrah çıkmasa da beyanname verilir; ödenecek vergi çıkmaz.
Şahıs işletmesiyim, işletme hesabı esasındayım.
Ticari kazancı gerçek usulde vergilendiriliyorsanız geçici vergi verirsiniz. Basit usuldeyseniz vermezsiniz.
Bu dönem ödemeyi kaçırdım.
Ödenmeyen vergiye gecikme zammı işler ve mahsup hakkını kaybedebilirsiniz. Fark ettiğinizde ödeyin, mali müşavirinize bildirin.
Geçici vergi oranları, süreleri ve eksik beyan haddi mevzuatla belirlenir ve zaman içinde değişebilir. Bu rehber bilinçli olarak güncelliğini yitirebilecek oran, tutar ve süre vermez; işlem öncesi güncel GİB duyurusunu kontrol edin veya mali müşavirinize danışın.